نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی؛ هزینه احداث، درآمد و بازگشت سرمایه
امکان‌سنجی فنی و اقتصادی نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی در سال ۱۴۰۵: هزینه احداث، تولید سالانه، درآمد فروش برق در بورس انرژی، مقایسه با خرید تضمینی ساتبا و زمان بازگشت سرمایه، همراه با ماشین‌حساب آنلاین.
نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی یکی از رایج‌ترین مقیاس‌ها برای سرمایه‌گذاری در برق تجدیدپذیر در ایران است. این مقیاس به اندازه‌ای بزرگ است که هزینه هر کیلووات پایین بیاید و به اندازه‌ای کوچک که روی یک یا دو هکتار زمین، بام صنعتی یا سقف پارکینگ اجرا شود. در این مقاله یک نیروگاه خورشیدی تیپیکال ۱ مگاواتی را از نظر فنی و اقتصادی بررسی کرده‌ایم: هزینه احداث، تولید سالانه، درآمد فروش برق در بورس انرژی و در قرارداد خرید تضمینی ساتبا، و زمان بازگشت سرمایه. در پایان مقاله ماشین‌حساب آنلاین امکان‌سنجی هم هست تا اعداد پروژه خودتان را وارد کنید.
خلاصه اقتصادی نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| ظرفیت نصب | ۱ مگاوات (حدود ۱٬۴۰۰ پنل ۷۱۵ واتی) |
| تولید برق سال اول | ≈ ۱٫۷۵ میلیون کیلووات‌ساعت |
| هزینه احداث | ۴۵۰ دلار بر کیلووات ≈ ۱۰۳٫۵ میلیارد تومان |
| درآمد سال اول (خالص از کسورات بورس) | ≈ ۱۴٫۸ میلیارد تومان |
| سود خالص سال اول | ≈ ۱۳٫۵ میلیارد تومان |
| بازگشت سرمایه (تومانی) | ≈ ۴٫۸ سال |
| بازگشت سرمایه به ارزش ثابت | ≈ ۷٫۸ سال |
| نرخ بازده داخلی (IRR) | ≈ ۳۴٫۵٪ تومانی / ۱۰٫۹٪ دلاری |
| سود خالص ۲۰ ساله (به ارزش امروز) | ≈ ۱۴۸ میلیارد تومان |
مشخصات فنی نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی
| بخش | مشخصات تیپیکال | توضیح |
|---|---|---|
| پنل خورشیدی | ≈ ۱٬۴۰۰ پنل ۷۱۵ وات، مونوکریستال N-type دوطرفه | راندمان حدود ۲۳٪؛ درباره فناوری‌ها انواع پنل خورشیدی را ببینید |
| اینورتر | اینورترهای رشته‌ای با مجموع ۸۵۰ تا ۹۰۰ کیلووات AC | نسبت DC/AC حدود ۱٫۱ تا ۱٫۲ |
| سازه | سازه ثابت زمینی با شیب حدود ۳۰ درجه رو به جنوب | اصول جهت و زاویه در نصب پنل خورشیدی |
| زمین مورد نیاز | ۱٫۵ تا ۲ هکتار | در نصب روی بام یا سقف پارکینگ، سطح کمتر و بدون هزینه زمین |
| اتصال به شبکه | ترانسفورماتور ۱٬۰۰۰ کیلوولت‌آمپر، ۰٫۴ به ۲۰ کیلوولت | پست و انشعاب اختصاصی |
| کابل‌کشی | کابل DC خورشیدی و کابل AC | انتخاب سطح مقطع در راهنمای کابل و افت ولتاژ |
تولید سالانه نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی
تابش سالانه در بیشتر مناطق مرکزی ایران بین ۱٬۹۰۰ تا ۲٬۱۰۰ کیلووات‌ساعت بر مترمربع است. روی سطح پنل با شیب بهینه، این عدد حدود ۲٬۱۳۰ کیلووات‌ساعت بر مترمربع می‌شود. انرژی تحویلی به شبکه از ضرب این تابش در ظرفیت نصب‌شده و ضریب عملکرد سیستم (PR) به دست می‌آید. PR سهمی از انرژی نظری است که پس از همه تلفات به شبکه می‌رسد.
| عامل تلفات | مقدار تقریبی | راهکار کاهش |
|---|---|---|
| دمای پنل | ۶ تا ۸٪ | فاصله مناسب پنل از زمین و تهویه پشت پنل |
| گردوغبار | ۲ تا ۴٪ | شست‌وشوی منظم؛ تمیزکاری پنل خورشیدی |
| اینورتر | ≈ ۲٪ | اینورتر با راندمان اروپایی بالای ۹۸٪ |
| کابل و ترانسفورماتور | ۲ تا ۳٪ | سطح مقطع کافی کابل و ترانس کم‌تلفات |
| عدم‌تطابق، سایه و قطعی | ≈ ۲٪ | مطالعه سایه و پایش آنلاین |
| ضریب عملکرد (PR) | ≈ ۸۲٪ | متعارف برای نیروگاه نوساز با نگهداری مناسب |
| شاخص تولید | مقدار |
|---|---|
| تولید ویژه سالانه (۲٬۱۳۰ × ۰٫۸۲) | ≈ ۱٬۷۵۰ کیلووات‌ساعت بر کیلووات |
| تولید سال اول | ≈ ۱٬۷۵۰٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت |
| ضریب ظرفیت | ≈ ۲۰٪ |
| افت سالانه تولید پنل | ۰٫۴٪ |
| تولید ۲۰ ساله | ≈ ۳۳٫۷ میلیون کیلووات‌ساعت |
برق تولیدی یک نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی تقریباً برابر مصرف سالانه ۵۸۰ واحد مسکونی است. برای مکان‌های مختلف، ساعات آفتابی ایران را ببینید.
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی در سال ۱۴۰۵
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی (EPC) در مقیاس ۱ مگاوات حدود ۴۵۰ دلار بر کیلووات برآورد می‌شود. با دلار ۲۳۰٬۰۰۰ تومانی، سرمایه اولیه یک نیروگاه ۱ مگاواتی حدود ۱۰۳٫۵ میلیارد تومان است. سهم تقریبی هر بخش از این هزینه:
| بخش | سهم تقریبی | دلار بر کیلووات | میلیارد تومان |
|---|---|---|---|
| پنل خورشیدی | ۳۵٪ | ۱۵۸ | ۳۶٫۲ |
| اینورتر | ۱۰٪ | ۴۵ | ۱۰٫۴ |
| سازه و فونداسیون | ۱۵٪ | ۶۸ | ۱۵٫۵ |
| کابل، تجهیزات حفاظتی و تابلوها | ۱۲٪ | ۵۴ | ۱۲٫۴ |
| ترانسفورماتور، پست و اتصال به شبکه | ۱۳٪ | ۵۸ | ۱۳٫۵ |
| طراحی، نصب، مجوزها و راه‌اندازی | ۱۵٪ | ۶۷ | ۱۵٫۵ |
| جمع | ۱۰۰٪ | ۴۵۰ | ۱۰۳٫۵ |
هزینه خرید یا اجاره زمین در این جدول نیامده است. حفاظت سمت DC در حفاظت DC سیستم خورشیدی توضیح داده شده است.
کاهش هزینه احداث با تأمین تجهیزات از طریق ساتبا
ساتبا (سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق) در چارچوب برنامه‌های حمایتی خود امکان تأمین بخشی از تجهیزات نیروگاه‌های تجدیدپذیر را فراهم می‌کند. اگر بخشی از متریال پروژه از این مسیر تأمین شود، هزینه احداث می‌تواند به حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ دلار بر کیلووات برسد:
| هزینه احداث (دلار/کیلووات) | سرمایه اولیه | بازگشت تومانی | بازگشت ارزش ثابت | IRR دلاری |
|---|---|---|---|---|
| ۴۵۰ (پایه) | ۱۰۳٫۵ میلیارد | ۴٫۸ سال | ۷٫۸ سال | ۱۰٫۹٪ |
| ۴۰۰ | ۹۲٫۰ میلیارد | ۴٫۴ سال | ۶٫۸ سال | ۱۳٫۰٪ |
| ۳۵۰ | ۸۰٫۵ میلیارد | ۴٫۰ سال | ۵٫۹ سال | ۱۵٫۷٪ |
میزان و شرایط تأمین تجهیزات باید برای هر پروژه از ساتبا استعلام شود.
فروش برق نیروگاه خورشیدی: بورس انرژی یا خرید تضمینی؟
صاحب نیروگاه خورشیدی دو راه اصلی برای فروش برق دارد: فروش در تابلوی برق سبز بورس انرژی یا قرارداد بیست‌ساله خرید تضمینی با ساتبا. بر اساس قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، نیروگاه‌های تجدیدپذیر می‌توانند برق خود را در بورس انرژی یا با قرارداد دوجانبه مستقیماً به صنایع بفروشند. وزارت نیرو هم موظف است ترانزیت این برق را در شبکه فراهم کند.
قیمت برق سبز در بورس انرژی ۱۴۰۵
| دوره معاملات تابلوی سبز | قیمت (تومان/کیلووات‌ساعت) |
|---|---|
| میانگین پایان سال ۱۴۰۴ | ۵٬۸۱۶ |
| تحویل خرداد ۱۴۰۵ | ۷٬۵۵۱ |
| بارپایه ماهانه، ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ | ۹٬۴۳۸ |
| بارپایه هفتگی، خرداد ۱۴۰۵ | ۹٬۶۰۰ |
خریداران اصلی تابلوی سبز صنایع بزرگی هستند که باید بخشی از برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند. قیمت در بورس با عرضه و تقاضا کشف می‌شود و با تورم و نرخ ارز به‌روز می‌شود. نمونه‌اش رشد بیش از ۶۰ درصدی قیمت برق سبز در کمتر از یک سال است. به همین دلیل درآمد نیروگاهی که در بورس می‌فروشد در طول زمان ارزش واقعی خود را حفظ می‌کند.
نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی ۱۴۰۵
| ظرفیت نیروگاه خورشیدی | نرخ پایه ۱۴۰۵ (تومان/کیلووات‌ساعت) |
|---|---|
| تا ۲۰۰ کیلووات | ۵٬۸۵۴ |
| تا ۲۰۰ کیلووات با ذخیره‌ساز | ۹٬۱۱۷ |
| ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات | ۴٬۶۳۹ |
قرارداد خرید تضمینی ۲۰ ساله است و سالانه بر پایه شاخص تورم و نرخ رسمی یورو تعدیل می‌شود. از سال یازدهم، تعرفه در ضریب ۰٫۷ ضرب می‌شود. نیروگاه‌های بزرگ‌تر از ۱ مگاوات معمولاً از مسیر بورس انرژی می‌فروشند.
| مسیر فروش | قیمت سال اول | سود خالص سال اول | بازگشت تومانی | IRR دلاری |
|---|---|---|---|---|
| تابلوی سبز بورس انرژی | ۹٬۶۰۰ (خالص ۸٬۴۴۸) | ۱۳٫۵ میلیارد | ۴٫۸ سال | ۱۰٫۹٪ |
| خرید تضمینی ساتبا | ۴٬۶۳۹ | ۶٫۹ میلیارد | ۷٫۱ سال | حدود صفر |
در مسیر بورس، ۱۲٪ از درآمد برای کارمزد، هزینه ترانزیت و تطبیق پروفایل تولید کسر شده است.
درآمد و بازگشت سرمایه نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی
جدول زیر نتیجه مدل مالی ۲۰ ساله را در چند سناریو نشان می‌دهد. در همه سناریوها فروش در بورس انرژی و رشد سالانه ۲۵ درصدی دلار و قیمت برق فرض شده است. «بازگشت تومانی» مدتی است که جمع جریان نقدی به اندازه سرمایه اولیه برسد. «بازگشت به ارزش ثابت» همان محاسبه با تبدیل درآمد هر سال به تومانِ امروز است. برای روش کلی محاسبه، بازگشت سرمایه سیستم خورشیدی را ببینید.
| سناریو | سود خالص سال اول | بازگشت تومانی | بازگشت ارزش ثابت | IRR تومانی | IRR دلاری |
|---|---|---|---|---|---|
| پایه: ۹٬۶۰۰ تومان، ۴۵۰ دلار | ۱۳٫۵ میلیارد | ۴٫۸ سال | ۷٫۸ سال | ۳۴٫۵٪ | ۱۰٫۹٪ |
| تأمین تجهیزات از ساتبا (۴۰۰ دلار) | ۱۳٫۷ میلیارد | ۴٫۴ سال | ۶٫۸ سال | ۳۶٫۸٪ | ۱۳٫۰٪ |
| قیمت ۱۱٬۰۰۰ تومان | ۱۵٫۷ میلیارد | ۴٫۴ سال | ۶٫۷ سال | ۳۷٫۲٪ | ۱۳٫۴٪ |
| محافظه‌کارانه: قیمت ۸٬۰۰۰ تومان | ۱۱٫۱ میلیارد | ۵٫۴ سال | ۹٫۵ سال | ۳۱٫۲٪ | ۷٫۸٪ |
| هزینه احداث ۵۰۰ دلار | ۱۳٫۴ میلیارد | ۵٫۲ سال | ۸٫۷ سال | ۳۲٫۵٪ | ۹٫۱٪ |
| تولید ویژه ۱٬۶۵۰ (مناطق کم‌تابش‌تر) | ۱۲٫۷ میلیارد | ۵٫۰ سال | ۸٫۳ سال | ۳۳٫۴٪ | ۹٫۸٪ |
ماشین‌حساب آنلاین امکان‌سنجی نیروگاه خورشیدی
با این ماشین‌حساب می‌توانید ظرفیت، قیمت فروش برق، هزینه احداث، تولید ویژه منطقه و نرخ دلار را تغییر دهید و بازگشت سرمایه نیروگاه خورشیدی خودتان را ببینید. ماشین‌حساب برای هر ظرفیتی از ۱۰۰ کیلووات تا ۵ مگاوات کار می‌کند.
ماشین‌حساب امکان‌سنجی نیروگاه خورشیدی
اعداد پیش‌فرض همان سناریوی پایه این مقاله است (نیروگاه ۱ مگاواتی، فروش در بورس انرژی). هر پارامتر را تغییر دهید تا هزینه، درآمد و بازگشت سرمایه دوباره حساب شود.
نمودار: جریان نقدی تجمعی به میلیارد تومانِ امروز. محل عبور منحنی از خط صفر، زمان بازگشت سرمایه به ارزش ثابت است. در قرارداد تضمینی، تعرفه از سال یازدهم در ضریب ۰٫۷ ضرب می‌شود.
گزارش اقتصادی کامل برای نیروگاه خودتان
در «بررسی اقتصادی نیروگاه خورشیدی» ظرفیت، شهر و روش فروش را بدهید؛ نرخ خرید تضمینی از روی ظرفیت انتخاب می‌شود و یک گزارش قابل دانلود با جدول ۲۰ ساله، مقایسه خرید تضمینی و بورس و تحلیل حساسیت می‌گیرید. طرح محل نصب را هم می‌توانید ضمیمه کنید.
مراحل اخذ مجوز و احداث نیروگاه خورشیدی
- امکان‌سنجی و انتخاب محل
بررسی تابش، زمین یا بام، فاصله تا شبکه ۲۰ کیلوولت و شبیه‌سازی تولید با نرم‌افزار PVsyst.
- اخذ مجوزها
پروانه احداث نیروگاه، موافقت اصولی اتصال به شبکه از شرکت توزیع برق و ثبت نیروگاه برای فروش در بورس انرژی.
- تأمین تجهیزات
خرید پنل، اینورتر، سازه و ترانس، و استفاده از امکان تأمین بخشی از تجهیزات از طریق ساتبا.
- اجرا و نصب
فونداسیون و سازه، نصب پنل و اینورتر، کابل‌کشی، پست و اتصال به شبکه. اجرای یک نیروگاه ۱ مگاواتی معمولاً چند ماه طول می‌کشد.
- بهره‌برداری و فروش برق
راه‌اندازی، پایش آنلاین تولید، شست‌وشوی دوره‌ای و فروش برق در تابلوی سبز یا با قرارداد دوجانبه.
ریسک‌های نیروگاه خورشیدی و راهکارها
| ریسک | راهکار |
|---|---|
| نوسان فصلی قیمت برق در بورس | ترکیب فروش در بورس با قرارداد دوجانبه چندساله با یک مصرف‌کننده صنعتی |
| افزایش هزینه احداث و نرخ ارز در دوره ساخت | خرید زودهنگام تجهیزات، قرارداد EPC با قیمت ثابت و تأمین بخشی از تجهیزات از ساتبا |
| گردوغبار و افت تولید | برنامه شست‌وشوی منظم و پایش آنلاین تولید |
| تأخیر در مجوز اتصال به شبکه | انتخاب محل نزدیک به شبکه ۲۰ کیلوولت و پیگیری هم‌زمان مجوزها |
جمع‌بندی
یک نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی با هزینه احداث حدود ۱۰۳٫۵ میلیارد تومان، سالانه حدود ۱٫۷۵ میلیون کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند. با فروش برق در تابلوی سبز بورس انرژی، سرمایه اولیه در حدود ۵ سال بازمی‌گردد و نرخ بازده داخلی پروژه حدود ۳۴٪ است. چون قیمت برق در بورس با بازار به‌روز می‌شود، درآمد نیروگاه در طول عمر ۲۵ ساله پنل‌ها ارزش خود را حفظ می‌کند. تأمین بخشی از تجهیزات از طریق ساتبا اقتصاد پروژه را از این هم بهتر می‌کند.
منابع: نرخ خرید تضمینی ۱۴۰۵ از ساتبا و نشر نیرو؛ قیمت‌های تابلوی سبز از انرژی توان و انرژی پرداز؛ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق.
امکان‌سنجی نیروگاه خورشیدی پروژه شما
تیم فنی انرویا برای نیروگاه خورشیدی شما امکان‌سنجی تفصیلی، طراحی، تأمین تجهیزات و اجرا انجام می‌دهد. برای مشاوره با ما تماس بگیرید.
پرسش‌های متداول
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
با هزینه حدود ۴۵۰ دلار بر کیلووات و دلار ۲۳۰ هزار تومانی، هزینه احداث یک نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی حدود ۱۰۳٫۵ میلیارد تومان است (بدون هزینه زمین). با تأمین بخشی از تجهیزات از طریق ساتبا، این رقم می‌تواند به ۸۰ تا ۹۲ میلیارد تومان برسد.
درآمد سالانه نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی چقدر است؟
یک نیروگاه ۱ مگاواتی در مناطق مرکزی ایران سالانه حدود ۱٫۷۵ میلیون کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند. با فروش در بورس انرژی به قیمت حدود ۹٬۶۰۰ تومان، درآمد سال اول پس از کسر کارمزدها حدود ۱۴٫۸ میلیارد تومان و سود خالص حدود ۱۳٫۵ میلیارد تومان است.
بازگشت سرمایه نیروگاه خورشیدی چند سال است؟
در سناریوی پایه با فروش در بورس انرژی، بازگشت سرمایه تومانی حدود ۴٫۸ سال و بازگشت به ارزش ثابت حدود ۷٫۸ سال است. با قیمت فروش بالاتر یا هزینه احداث کمتر، این زمان کوتاه‌تر می‌شود.
برای نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی چقدر زمین لازم است؟
برای یک نیروگاه زمینی با سازه ثابت، حدود ۱٫۵ تا ۲ هکتار زمین لازم است. در نصب روی بام صنعتی یا سقف پارکینگ، سطح موردنیاز کمتر است و هزینه زمین هم حذف می‌شود.
فروش برق در بورس انرژی بهتر است یا خرید تضمینی؟
در سال ۱۴۰۵ قیمت برق سبز در بورس انرژی (حدود ۹٬۴۰۰ تا ۹٬۶۰۰ تومان) بیش از دو برابر نرخ خرید تضمینی نیروگاه‌های ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات (۴٬۶۳۹ تومان) است. قیمت بورس هم با بازار به‌روز می‌شود. به همین دلیل برای نیروگاه ۱ مگاواتی، فروش در بورس معمولاً بازده بسیار بهتری دارد.
نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
نرخ پایه ۱۴۰۵ برای نیروگاه‌های خورشیدی تا ۲۰۰ کیلووات ۵٬۸۵۴ تومان، تا ۲۰۰ کیلووات با ذخیره‌ساز ۹٬۱۱۷ تومان، و برای ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات ۴٬۶۳۹ تومان بر کیلووات‌ساعت است. قرارداد ۲۰ ساله است و از سال یازدهم تعرفه در ضریب ۰٫۷ ضرب می‌شود.
راندمان یا ضریب عملکرد نیروگاه خورشیدی چقدر است؟
ضریب عملکرد (PR) یک نیروگاه خورشیدی نوساز با نگهداری مناسب حدود ۸۰ تا ۸۳ درصد است. تلفات اصلی مربوط به دمای پنل، گردوغبار، اینورتر و کابل‌کشی است. راندمان خود پنل‌های جدید حدود ۲۳ درصد است.
مقالات مرتبط
قیمت خرید برق خورشیدی: خرید تضمینی یا بورس انرژی؟
نرخ‌هایی که امروز برای خرید برق خورشیدی نقل می‌شود، با ذکر منبع و تاریخ هرکدام؛ تفاوت قرارداد خرید تضمینی با فروش در بورس انرژی، روش محاسبه درآمد سالانه و پرسش‌هایی که پیش از امضا باید روشن شود.
بازگشت سرمایه سیستم خورشیدی خانگی؛ چطور خودتان حساب کنید
روش محاسبه دوره بازگشت سرمایه سیستم خورشیدی خانگی با فرمول ساده و متغیرهای خودتان — بدون تکیه بر یک تعرفه ثابت که مدام تغییر می‌کند.
پیک‌سایی با سیستم ذخیره انرژی: چطور قبض برق صنعتی را کم کنیم؟
دیماند چیست، چرا جریمه‌ی پیک بیشتر از هزینه‌ی انرژی مصرفی درد دارد، و چگونه یک BESS با شارژ در ساعات کم‌باری و دشارژ در اوج بار، هزینه را کاهش می‌دهد — با مدل محاسبه‌ی بازگشت سرمایه.